Steeds meer mensen stellen hun vraag aan ChatGPT, Gemini of Copilot in plaats van aan een zoekmachine. Maar hoeveel vertrouwen hebben ze in die antwoorden, controleren ze wat de AI zegt en hoe vaak klopt het antwoord echt? Op deze pagina staan 58 cijfers, met Nederlandse data voorop. Cijfers van buiten Nederland hebben een regiolabel en onderzoek van partijen die AI of marketingsoftware verkopen, is als leveranciersonderzoek gelabeld. Elk cijfer heeft een bron die we zelf hebben geopend. Wil je dat jouw merk als betrouwbare bron in AI-antwoorden verschijnt? Daarvoor is er ons GEO-bureau.
Inhoudsopgave
Nederlanders gebruiken AI steeds vaker, maar het vertrouwen blijft achter. De KPMG Nationale AI Vertrouwensmonitor ondervroeg in 2025 ruim duizend Nederlanders die AI kennen, samen met Ipsos I&O. Het wereldwijde onderzoek van KPMG en de University of Melbourne publiceert daarnaast een aparte Nederlandse uitsnede. Let op: de twee onderzoeken meten op een andere manier en zijn dus niet een-op-een te vergelijken.
Nederlanders die AI kennen geven hun vertrouwen in AI gemiddeld een 5,8.
Slechts 37 procent van de Nederlanders die AI kennen verwacht dat AI de juiste antwoorden geeft.
In Nederland is 33% bereid om AI te vertrouwen, volgens het internationale onderzoek van KPMG en de University of Melbourne.
89 procent van de Nederlanders die AI kennen maakt zich zorgen over nepinformatie, 85 procent over privacy.
72% van de Nederlanders weet niet zeker of online content te vertrouwen is, omdat die door AI gemaakt kan zijn (KPMG en University of Melbourne).
52% van de Nederlanders zegt onjuiste uitkomsten door AI te hebben ervaren; dat is het vaakst genoemde risico in het onderzoek van KPMG en de University of Melbourne.
49% van de Nederlanders vindt dat de risico's van AI zwaarder wegen dan de voordelen (KPMG en University of Melbourne).
Slechts 33% van de Nederlanders gelooft dat AI-systemen geen bias vertonen, tegenover 47% in Duitsland en 52% in Spanje (Ipsos-data in de AP-rapportage).
Een meerderheid van de Nederlandse AI-gebruikers zegt de uitkomsten te controleren, en vrijwel iedereen wil dat bij belangrijke beslissingen een mens het laatste woord heeft. Tegelijk groeit de afhankelijkheid: een op de zeven verwacht zonder AI zijn werk of studie niet meer goed te kunnen doen. Of mensen echt controleren, is lastig te meten; de cijfers hieronder zijn wat respondenten zelf zeggen.
Zeven op de tien Nederlandse AI-gebruikers controleren de uitkomsten van AI standaard.
84 procent van de Nederlanders vindt dat bij belangrijke beslissingen altijd een mens het laatste woord moet hebben.
83 procent van de Nederlanders vindt dat AI nooit geheel zelfstandig beslissingen mag nemen over zaken die het dagelijks leven direct beinvloeden.
15 procent van de Nederlandse respondenten verwacht zijn studie of werk niet meer goed te kunnen doen zonder AI.
Nieuws is het terrein waar fouten van AI het snelst zichtbaar worden. In Nederland gebruikt nog maar een klein deel AI-chatbots voor nieuws, en mensen voelen zich vooral ongemakkelijk bij nieuws dat grotendeels door AI is gemaakt. De Nederlandse cijfers komen van het Commissariaat voor de Media en de Autoriteit Persoonsgegevens; de internationale cijfers van het Reuters Institute (Universiteit van Oxford) en Pew Research Center in de VS.
In Nederland gebruikt 5% van alle volwassenen AI-chatbots voor nieuws, tegenover 11% van de 18- tot 34-jarigen, meldt de Autoriteit Persoonsgegevens.
In Nederland voelt 29% zich prettig bij nieuws dat met hulp van AI is gemaakt, en slechts 12% bij nieuws dat grotendeels door AI is gemaakt.
De helft van de Nederlanders vertrouwt in 2025 het meeste nieuws, het laagste punt sinds de eerste meting in 2018; 20% heeft geen vertrouwen in nieuws.
Twee derde van de Nederlanders verwacht dat AI effect heeft op de kwaliteit van nieuws, maar meestal een klein effect; ongeveer een derde ziet geen effect.
Wereldwijd gebruikt 7% AI-chatbots wekelijks voor nieuws, onder jongeren onder de 25 is dat 15%, volgens het Digital News Report 2025.
Bron: Reuters Institute, 2025
Gemiddeld 29% zegt ChatGPT te vertrouwen, tegenover 18% voor Google Gemini en 12% voor Microsoft Copilot en Meta AI, gemeten in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, VK, VS).
Bron: Reuters Institute, 2025
In de VS vindt een derde van wie nieuws via AI-chatbots krijgt het moeilijk om te bepalen wat waar is en wat niet; 24% vindt dat makkelijk.
In de VS zegt ongeveer de helft van wie nieuws via AI-chatbots krijgt daar minstens soms nieuws tegen te komen dat volgens hen onjuist is; 16% ziet dat vaak.
AI-antwoorden noemen vaak bronnen, maar weinig mensen klikken erop. Het Reuters Institute vroeg het aan internetgebruikers in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, het VK en de VS; Nederland zat er niet bij). Pew Research Center keek in de VS naar echt surfgedrag van Google-gebruikers. Opvallend: wie AI-antwoorden vertrouwt, klikt juist vaker door. Voor merken betekent dit dat een vermelding in het antwoord zelf vaak meer oplevert dan de link eronder.
Van de mensen die AI-antwoorden in zoekmachines zien, vertrouwt 50% die antwoorden, gemeten in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, VK, VS).
Bron: Reuters Institute, 2025
Slechts een derde (33%) van wie AI-antwoorden in zoekresultaten ziet, klikt altijd of vaak door naar de bronlinks, gemeten in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, VK, VS).
Bron: Reuters Institute, 2025
28% van wie AI-antwoorden in zoekresultaten ziet, klikt zelden of nooit door naar de bronnen, gemeten in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, VK, VS).
Bron: Reuters Institute, 2025
Wie AI-zoekantwoorden vertrouwt, klikt vaker door naar de bronnen (46%) dan wie ze wantrouwt (20%), gemeten in zes landen (Argentinie, Denemarken, Frankrijk, Japan, VK, VS).
Bron: Reuters Institute, 2025
In de VS klikten Google-gebruikers die een AI-samenvatting zagen in 8% van de bezoeken op een gewoon zoekresultaat, tegenover 15% zonder AI-samenvatting.
In de VS klikten Google-gebruikers in slechts 1% van de bezoeken op een link in de AI-samenvatting zelf.
In de VS stopten Google-gebruikers hun browsesessie na 26% van de zoekpagina's met een AI-samenvatting, tegenover 16% bij pagina's zonder.
In de VS citeerde 88% van de AI-samenvattingen van Google drie of meer bronnen; slechts 1% noemde maar een bron.
Het grootste onderzoek naar de betrouwbaarheid van AI-assistenten bij nieuwsvragen werd in 2025 uitgevoerd door 22 publieke omroepen, gecoordineerd door de Europese Omroepunie (EBU) en de BBC. Ook NOS/NPO deed mee. Journalisten beoordeelden de antwoorden van ChatGPT, Copilot, Gemini en Perplexity op juistheid, bronvermelding en context. Een Nederlands percentage publiceerde het rapport niet; de cijfers gelden voor alle deelnemende landen samen. Een eerdere BBC-ronde uit februari 2025 keek alleen naar BBC-nieuws in het VK.
In het grootste internationale onderzoek naar AI-assistenten en nieuws had 45% van alle antwoorden van ChatGPT, Copilot, Gemini en Perplexity minstens één significant probleem, in Europa en daarbuiten.
Bron: EBU en BBC, 2025
Bij 31% van de AI-antwoorden op nieuwsvragen waren er serieuze bronproblemen: ontbrekende, misleidende of onjuiste bronvermelding, volgens het EBU/BBC-onderzoek.
Bron: EBU en BBC, 2025
20% van de AI-antwoorden op nieuwsvragen bevatte grote fouten in de juistheid, zoals verzonnen details en verouderde informatie, volgens het EBU/BBC-onderzoek.
Bron: EBU en BBC, 2025
Aan het EBU/BBC-onderzoek deden 22 publieke omroepen uit 18 landen mee in 14 talen, waaronder NOS/NPO uit Nederland; journalisten beoordeelden meer dan 3.000 antwoorden.
Bron: EBU en BBC, 2025
Gemini scoorde het slechtst in het EBU/BBC-onderzoek: 76% van de antwoorden had een significant probleem, tegen 37% bij Copilot, 36% bij ChatGPT en 30% bij Perplexity.
Bij bronvermelding had Gemini in 72% van de antwoorden significante problemen, drie keer zoveel als ChatGPT (24%); Perplexity en Copilot kwamen op 15%.
Van 3.113 gestelde nieuwsvragen weigerden de AI-assistenten er maar 17 te beantwoorden (0,5%), tegen 3% in de eerste BBC-ronde: ze antwoorden vaker, ook als ze het niet goed weten.
Er is verbetering: in de BBC-data daalde het aandeel AI-antwoorden met significante problemen van 51% naar 37% tussen de eerste en tweede meetronde.
In het eerste BBC-onderzoek (februari 2025) had 51% van alle AI-antwoorden op nieuwsvragen significante problemen, in het Verenigd Koninkrijk.
Bron: BBC, 2025
19% van de AI-antwoorden die BBC-content citeerden bevatte feitelijke fouten in uitspraken, getallen of datums, volgens het BBC-onderzoek uit 2025.
Bron: BBC, 2025
13% van de citaten die AI-assistenten aan BBC-artikelen toeschreven was aangepast of kwam helemaal niet in dat artikel voor.
Bron: BBC, 2025
In het eerste BBC-onderzoek gaf 26% van de Gemini-antwoorden en 7% van de ChatGPT-antwoorden helemaal geen bron, in het Verenigd Koninkrijk.
Bron: BBC, 2025
Het Tow Center for Digital Journalism van Columbia University testte in de VS of AI-zoekmachines bij een citaat uit een nieuwsartikel de juiste bron, datum en link kunnen geven. De uitkomst: de meeste tools gaven liever een fout antwoord dan toe te geven dat ze het niet wisten, en een deel van de links leidde naar een foutpagina.
Acht AI-zoekmachines gaven samen op meer dan 60% van de vragen een onjuist antwoord bij het terugvinden van nieuwsbronnen, in de VS getest door het Tow Center van Columbia.
Per AI-zoektool liep het aandeel foute antwoorden uiteen van 37% bij Perplexity tot 94% bij Grok 3, volgens het Tow Center (VS).
ChatGPT identificeerde 134 van 200 artikelen verkeerd, maar gaf maar 15 keer aan onzeker te zijn en weigerde nooit een antwoord, volgens het Tow Center (VS).
Van 200 vragen aan Grok 3 leidden 154 bronvermeldingen naar een foutpagina; bij Gemini en Grok 3 verwees meer dan de helft van de antwoorden naar verzonnen of kapotte links.
ChatGPT Search gaf in een eerdere test van het Tow Center in 153 van 200 gevallen een deels of geheel onjuiste bronvermelding, en gaf maar 7 keer aan het niet zeker te weten.
Wie wil dat AI-assistenten het eigen merk correct en met de juiste bron noemen, moet zorgen dat de informatie op de eigen site eenduidig, actueel en goed te citeren is. Dat is precies waar een GEO-bureau aan werkt: generative engine optimization, oftewel zorgen dat AI-modellen jouw pagina's vinden, begrijpen en als bron noemen.
Een hallucinatie is een antwoord dat overtuigend klinkt maar niet klopt. Het percentage hangt sterk af van de taak: samenvatten van een aangeleverde tekst gaat veel beter dan het beantwoorden van feitenvragen uit het geheugen. Een deel van de cijfers hieronder komt van de AI-makers zelf of van bedrijven die meetdiensten verkopen; dat staat erbij. In Nederland testte de Autoriteit Persoonsgegevens chatbots op stemadvies.
De 10 grootste AI-chatbots herhaalden in augustus 2025 in 35% van de gevallen onware claims over nieuwsonderwerpen, tegen 18% een jaar eerder, volgens NewsGuard.
Bron: NewsGuard, 2025
Het aandeel keren dat AI-chatbots weigerden een nieuwsvraag te beantwoorden daalde van 31% in augustus 2024 naar 0% in augustus 2025, volgens NewsGuard.
Bron: NewsGuard, 2025
Inflection (56,67%) en Perplexity (46,67%) herhaalden in augustus 2025 het vaakst onware nieuwsclaims; de best scorende chatbot deed dat in 10% van de gevallen en Gemini in 16,67%, volgens NewsGuard.
Bron: NewsGuard, 2025
Op de hallucinatieranglijst van Vectara voor het samenvatten van documenten scoort het beste model 1,8% hallucinaties en OpenAI GPT-5.5 9,3% (stand september 2026, leveranciersdata).
Bron: Vectara, 2026
Volgens OpenAI zelf hallucineerde o3 in 33% en o4-mini in 48% van de PersonQA-antwoorden, tegen 16% bij o1 (zelfgerapporteerde leveranciersdata).
Bron: OpenAI, 2025
OpenAI meldt dat GPT-5-thinking 65% minder hallucineert dan o3 en 78% minder antwoorden met een grote feitelijke fout geeft (zelfgerapporteerde leveranciersdata).
Bron: OpenAI, 2025
Bij specifieke, controleerbare vragen over willekeurige Amerikaanse federale rechtszaken hallucineerden taalmodellen in 58% (GPT-4) tot 88% (Llama 2) van de gevallen, volgens het onderzoek Large Legal Fictions (Dahl e.a.).
Bron: Dahl e.a., 2024
Zelfs gespecialiseerde juridische AI-tools van LexisNexis en Thomson Reuters hallucineerden in 17% tot 33% van de gevallen, volgens Stanford-onderzoekers (VS).
Bron: Magesh e.a., 2024
Bij stemadvies van 4 bekende AI-chatbots stond in ruim 56% van de gevallen de PVV of GroenLinks-PvdA bovenaan, bij één chatbot zelfs in meer dan 80%, volgens de Autoriteit Persoonsgegevens.
Voor merken is de vraag niet alleen of AI klopt, maar ook of mensen handelen op wat AI aanraadt. Daarover bestaat vooral leveranciersonderzoek. Capgemini ondervroeg consumenten in twaalf landen, waaronder Nederland; Adobe mat het gedrag van bezoekers die via generatieve AI op Amerikaanse webwinkels komen. Onafhankelijk onderzoek naar hoe Nederlanders een merk waarderen dat door AI wordt aanbevolen, hebben we niet gevonden.
68% van de consumenten is bereid te handelen op aanbevelingen van generatieve AI, volgens leveranciersonderzoek van Capgemini onder 12.000 consumenten in 12 landen, waaronder Nederland.
58% van de consumenten geeft de voorkeur aan productaanbevelingen van generatieve AI boven traditionele zoekmachines, volgens leveranciersonderzoek van Capgemini in 12 landen, waaronder Nederland.
In de VS gebruikt 47% van de consumenten die AI inzetten bij online winkelen het voor productaanbevelingen, volgens een enquete van Adobe onder 5.000 Amerikanen.
Bron: Adobe, 2025
In de VS hebben bezoekers die via generatieve AI op een webwinkel komen een 23% lagere bounce rate en bekijken ze 12% meer pagina's dan bezoekers uit andere kanalen, volgens Adobe Analytics.
Bron: Adobe, 2025
Wil je weten hoe AI-assistenten nu over jouw merk en je concurrenten praten? Ons GEO-bureau meet per vraag welke merken ChatGPT, Gemini, Perplexity en Google AI Overviews noemen, en welke bronnen ze daarbij gebruiken.
Over vertrouwen in AI circuleren veel cijfers. Een aantal konden we niet bij de oorspronkelijke bron openen of controleren. Ze staan daarom niet als feit op deze pagina.
"80% van de consumenten vertrouwt op zero-click-resultaten." Wordt toegeschreven aan onderzoek van Bain. De oorspronkelijke pagina konden we niet openen. Niet geverifieerd.
Foutpercentages van Google AI Overviews. Er circuleren verschillende percentages, maar we hebben geen primaire studie kunnen openen die deze meting beschrijft. Niet geverifieerd.
Nederlandse uitkomsten van het EBU/BBC-onderzoek. NOS/NPO deed mee, maar het rapport publiceert geen apart Nederlands percentage. Een Nederlands cijfer dat aan dit onderzoek wordt toegeschreven, komt dus niet uit het rapport.
Edelman Trust Barometer over vertrouwen in AI. De pagina met de AI-cijfers was voor ons niet te openen. Niet geverifieerd.
Nederlanders geven hun vertrouwen in AI een 5,8 en slechts 37 procent verwacht dat AI de juiste antwoorden geeft (KPMG, 2025).
Zeven op de tien Nederlandse AI-gebruikers zeggen de uitkomsten standaard te controleren en 84 procent wil dat bij belangrijke beslissingen een mens beslist.
In het EBU/BBC-onderzoek met 22 omroepen, waaronder NOS/NPO, had 45 procent van de antwoorden minstens een significant probleem. Bronvermelding was de grootste zwakte.
In de VS klikten Google-gebruikers in 1 procent van de bezoeken op een link in de AI-samenvatting. In zes onderzochte landen klikt een derde altijd of vaak door naar de bron.
Volgens leveranciersonderzoek van Capgemini is 68 procent van de consumenten bereid te handelen op aanbevelingen van generatieve AI. Samen met het lage doorklikgedrag betekent dit: de vermelding van je merk in het antwoord zelf telt.
Searchlab heeft deze 58 cijfers op 2 oktober 2026 verzameld. Elk cijfer komt uit een bron die we zelf hebben geopend; bij elk cijfer staan de bron en het jaar. Cijfers die we niet bij de oorspronkelijke bron konden terugvinden, hebben we weggelaten of hierboven als niet herleidbaar benoemd.
Let op bij vergelijken: vertrouwensonderzoek meet wat mensen zeggen, niet wat ze doen. Nauwkeurigheidsonderzoek hangt sterk af van het soort vraag (nieuws, juridische vragen, samenvatten) en van de versie van het AI-model op het moment van testen. Cijfers van AI-makers zelf (zoals OpenAI) en van bedrijven die meetdiensten of software verkopen, zijn als leveranciersonderzoek gelabeld. Cijfers van buiten Nederland hebben een regiolabel.
Geraadpleegde bronnen (25)
Heb je een opmerking of correctie? Neem contact op.
Weinig. In de KPMG Nationale AI Vertrouwensmonitor 2025 gaven Nederlanders die AI kennen hun vertrouwen gemiddeld een 5,8 en verwachtte slechts 37 procent dat AI de juiste antwoorden geeft.
Volgens de KPMG Nationale AI Vertrouwensmonitor 2025 controleren zeven op de tien Nederlandse AI-gebruikers de uitkomsten standaard. Dit is wat respondenten zelf zeggen.
In het EBU/BBC-onderzoek uit 2025 had 45 procent van de antwoorden van ChatGPT, Copilot, Gemini en Perplexity op nieuwsvragen minstens een significant probleem, en bevatte 20 procent grote fouten in de juistheid.
Gemini: 76 procent van de antwoorden had een significant probleem, tegen 37 procent bij Copilot, 36 procent bij ChatGPT en 30 procent bij Perplexity.
Zelden. Pew Research Center zag in de VS dat Google-gebruikers in slechts 1 procent van de bezoeken op een link in de AI-samenvatting klikten. Zonder AI-samenvatting klikten ze bijna twee keer zo vaak op een gewoon zoekresultaat (15 tegen 8 procent).
Volgens leveranciersonderzoek van Capgemini onder consumenten in twaalf landen, waaronder Nederland, is 68 procent bereid te handelen op aanbevelingen van generatieve AI en geeft 58 procent de voorkeur aan productaanbevelingen van AI boven zoekmachines.
Wij meten hoe AI-assistenten over jouw merk praten en zorgen dat je website de informatie biedt die ze willen citeren. Zo word je genoemd in het antwoord, niet alleen in de lijst eronder.
Gerelateerde statistieken
