Data & Onderzoek 8 maart 2026 • 12 min leestijd • Bijgewerkt: 9 november 2026

AI adoptie
Nederland 2026

Het complete overzicht van AI-gebruik door Nederlandse bedrijven: per sector, per bedrijfsgrootte, met investeringen, arbeidsmarktdata en de Europese ranglijst. Elk cijfer met bronlink. Bijgewerkt: 9 november 2026.

33%

van NL-bedrijven met 10+ werkzame personen gebruikt AI

+10 pp t.o.v. 2024

Bron: CBS, 2026

17%

van alle NL-bedrijven (2+ werkzame personen) gebruikt AI

2023: 8%

Bron: CBS, 2025

#6

in de EU qua AI-gebruik door bedrijven

EU-gemiddelde: 19,95%

Bron: Eurostat, 2025

01 — Overzicht

Overzicht AI adoptie Nederland

AI-gebruik groeit snel, maar vanaf een lager niveau dan veel koppen doen vermoeden. Officiële statistiek telt bedrijven die minstens één AI-technologie gebruiken, en het aandeel hangt sterk af van welke bedrijven je meetelt: een op de drie bedrijven met 10 of meer werkzame personen, een op de zes als je ook bedrijven met 2 tot 9 mensen meetelt. Van generatieve AI-tools tot AI agents: hoe je deze cijfers gebruikt bij het automatiseren van opvolging, lees je in onze uitleg over marketingautomatisering.

2021

13%

Bedrijven 10+ (NL)

2023

14%

Bedrijven 10+ (NL)

2024

23%

Bedrijven 10+ (NL)

2025

33%

nieuwste

Bronnen: CBS, 2026, Eurostat, 2025

Bij Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen steeg het AI-gebruik van 13% in 2021 naar 33% in 2025. Tel je alle bedrijven met 2 of meer werkzame personen mee, dan was het aandeel 17% in 2025, tegen 13% in 2024 en 8% in 2023 (voorlopige cijfers). Eurostat meldt een trendbreuk in de Nederlandse reeks in 2025; een deel van de sprong van 23% naar 33% kan dus door een andere meting komen. In de hele EU gebruikte 19,95% van de bedrijven met 10+ werknemers AI in 2025, tegen 13,48% in 2024. Wil je zelf concreet aan de slag? Ons AI marketing bureau begeleidt bedrijven van pilot naar productie, en voor het MKB is onze aanpak voor AI marketing voor het MKB betaalbaar en schaalbaar opgezet. Voor bedrijven die een robuuste basis willen hebben we ook een kant-en-klare AI marketing stack gedocumenteerd.

Bronnen: CBS, 2025, CBS, 2026, Eurostat, 2025

Meest gebruikte AI-toepassingen

AI-technologieën bij Nederlandse bedrijven met 10+ werknemers (zonder financiële sector) in 2025, met het EU-gemiddelde tussen haakjes:

  • Tekstanalyse (text mining): 22,93% (EU 11,75%)
  • Geschreven of gesproken taal genereren: 16,34% (EU 8,76%)
  • Beeld, video of audio genereren: 14,92% (EU 9,55%)
  • Spraakherkenning: 11,61% (EU 7,22%)
  • Machine learning voor data-analyse: 9,51% (EU 5,10%)
  • Werkprocessen automatiseren of beslissingen ondersteunen: 8,45% (EU 5,35%)
  • Beeldherkenning: 5,20% (EU 3,78%)

Bron: Eurostat, 2025

Waarvoor bedrijven AI gebruiken

Aandeel van de Nederlandse bedrijven met AI (2+ werkzame personen) dat het voor dit doel inzet, 2025:

  • Marketing of verkoop: 35%
  • Bedrijfsadministratie of bestuur: 32%
  • R&D of innovatie: 25%
  • Productie- of serviceprocessen: 18%
  • Boekhouding, controle of financieel beheer: 17%
  • ICT-beveiliging: 11%
  • Logistiek: 4%

Ook in de EU is marketing of verkoop het belangrijkste doel: 34,70% van de bedrijven met AI zet het daarvoor in.

Bronnen: CBS, 2025, Eurostat, 2025

02 — Per sector

AI adoptie per sector

De verschillen tussen sectoren zijn groot. Informatie en communicatie loopt ver voorop, terwijl vervoer, bouw en horeca achterblijven. De financiële sector maakte in één jaar de grootste sprong.

Informatie & communicatie 54%
54%
Specialistische zakelijke dienstverlening 31%
31%
Financiële dienstverlening 28%
28%
Verhuur en handel van onroerend goed 21%
21%
Energie, water & afval 18%
18%
Industrie 16%
16%
Verhuur & overige dienstverlening 16%
16%
Gezondheids- en welzijnszorg 16%
16%
Handel 12%
12%
Vervoer & opslag 7%
7%
Bouwnijverheid 7%
7%
Horeca 6%
6%

Aandeel Nederlandse bedrijven (2+ werkzame personen) dat AI gebruikt, 2025 (voorlopig). Bron: CBS, 2025

Informatie & communicatie: 54%

Gestegen van 28% in 2023 en 49% in 2024. Bij bedrijven in deze sector met 10 of meer werkzame personen gebruikt 70% AI.

Financiële sector: 28%

De grootste sprong in één jaar: van 16% in 2024 naar 28% in 2025 (2023: 14%). Bij financiële bedrijven met 10+ werkzame personen gebruikt 59% AI.

Vervoer & opslag: 7%

Nog altijd een van de laagste aandelen: 4% in 2024 en 7% in 2023. Bij grotere bedrijven (10+) zitten horeca, vervoer en bouw op 16 tot 21%.

Zorg & welzijn: 16%

Gestegen van 8% in 2023 en 10% in 2024. De EU AI Act voegt vanaf 2 december 2027 en 2 augustus 2028 strengere regels toe voor AI met een hoog risico.

Bij grotere bedrijven ligt het beeld heel anders. Van de bedrijven met 10 of meer werkzame personen gebruikt 70% in informatie en communicatie AI, 59% in de financiële dienstverlening en 55% in de specialistische zakelijke dienstverlening, tegen 16 tot 21% in horeca, vervoer en bouw.

Bronnen: CBS, 2025, CBS, 2026, Europese Commissie, 2026

03 — Bedrijfsgrootte

Mkb vs enterprise

De kloof tussen grote bedrijven en het mkb is nog altijd groot, en in procentpunten groeit hij: grotere bedrijven voegen sneller AI toe dan microbedrijven. Cloudtools en AI-implementatie als service maken het makkelijker, maar de meeste kleine bedrijven hebben AI nog niet eens overwogen.

Micro (2-9)

14%

gebruikt AI

2023: 7%

Bron: CBS, 2025

Mkb (10-249)

31,9%

gebruikt AI

EU-gemiddelde: 18,9%

Bron: Eurostat, 2025

Groot (250+)

66%

gebruikt AI

2023: 42%

Bron: CBS, 2025

Waarom bedrijven geen AI gebruiken

73% Gebrek aan ervaring met AI
49% Zorgen over privacy
42% Onduidelijke juridische gevolgen, zoals aansprakelijkheid
15% AI is niet nuttig voor het bedrijf

Aandeel van de Nederlandse bedrijven dat AI overwoog maar niet gebruikt (2025). Ongeveer driekwart van de bedrijven heeft AI nooit overwogen.

Snelste groei per bedrijfsgrootte

+25 pp 50-249 werkzame personen: 20% (2023) naar 45% (2025)
+24 pp 250+: 42% naar 66%
+16 pp 10-49: 11% naar 27%
+7 pp 2-9: 7% naar 14%

Groei van het AI-gebruik 2023 tot 2025 in procentpunten (berekend uit CBS-cijfers).

Bronnen: CBS, 2025, Eurostat, 2025

04 — Investeringen

AI investeringen in Nederland

Er gaat enorm veel kapitaal naar AI, maar heel ongelijk verdeeld. De VS trekken het overgrote deel van de private AI-investeringen aan, Europa een fractie. In Nederland loopt overheidsgeld vooral via het Nationaal Groeifonds en de WBSO.

Private AI-investeringen wereldwijd

$344,7 mld

2025, +127,5% t.o.v. 2024

Bron: Stanford HAI AI Index, 2026

Verenigde Staten

$285,9 mld

private AI-investeringen 2025

Bron: Stanford HAI AI Index, 2026

Europa

$20,9 mld

AI-investeringen 2025

Bron: Stanford HAI AI Index, 2026

China

$12,4 mld

alleen privaat, zonder staatsfondsen

Bron: Stanford HAI AI Index, 2026

AI-investeringen wereldwijd in 2025

Indicator 2025 Toelichting
Zakelijke AI-investeringen $581,69 miljard recordbedrag
Private AI-investeringen $344,66 miljard +127,5% t.o.v. 2024
Fusies en overnames $214,44 miljard onderdeel van zakelijke investeringen
Nieuw gefinancierde AI-bedrijven +71% VS: 1.953 nieuw gefinancierde AI-bedrijven
Private investeringen in generatieve AI +200% of meer bijna de helft van alle private AI-financiering

Het private cijfer voor China onderschat waarschijnlijk de totale AI-uitgaven: volgens Stanford HAI staken Chinese overheidsfondsen tussen 2000 en 2023 naar schatting $184 miljard in AI-bedrijven.

Bron: Stanford HAI AI Index, 2026

Overheidsbeleid en subsidies

  • AiNed (Nationaal Groeifonds): maximaal €276 miljoen voor het Nederlandse AI-programma, waarvan €44 miljoen toegekend, €44 miljoen voorwaardelijk toegekend en €188 miljoen gereserveerd (besluit 2021) (Universiteit Leiden, 2021)
  • WBSO: 18.932 bedrijven gebruikten in 2025 de WBSO en RVO kende €1,9 miljard aan fiscaal voordeel toe; projectaanvragen met AI liggen 77% hoger dan vijf jaar eerder (RVO, 2026)
  • Geen betrouwbaar cijfer: voor de omvang van de Nederlandse AI-markt en voor durfkapitaal in Nederlandse AI-startups in 2025 vonden we geen controleerbare bron; die cijfers staan daarom niet meer op deze pagina

05 — Arbeidsmarkt

AI & de arbeidsmarkt

De vraag naar techtalent in Nederland overtreft het aanbod. Nederland heeft relatief veel ICT-specialisten, maar de meeste bedrijven die ze zoeken hebben moeite met werven. Tegelijk is AI op het werk al gewoon: bedrijven zoeken steeds meer AI-getrainde professionals in marketing, sales en operations.

ICT-specialisten NL

708.800

2025, 7,2% van alle werkenden (EU 5,0%)

Bron: Eurostat, 2025

Moeilijk vervulbaar

63%

van de NL-bedrijven die ICT-specialisten zochten (EU 57,5%)

Bron: Eurostat, 2024

AI-talentdichtheid

10,9

AI-professionals per 10.000 inwoners, hoogste van Europa

Bron: Techleap, 2026

Generatieve AI op het werk

26,6%

van de Nederlanders van 16-74 jaar (EU 15,4%)

Bron: Eurostat, 2025

Waarom ICT-vacatures moeilijk te vullen zijn

Indicator (bedrijven met 10+ werknemers, 2024) Nederland EU
Wierf of probeerde ICT-specialisten te werven 15,3% 9,55%
Daarvan: moeilijk vervulbare vacatures 63,1% 57,5%
Probleem: te weinig sollicitaties 56,2% 43,2%
Probleem: sollicitanten missen relevante opleiding 50,8% 41,7%
Probleem: sollicitanten missen werkervaring 40,8% 40,9%
Probleem: te hoge salariseisen 38,9% 41,9%

Problemen als aandeel van de bedrijven die ICT-specialisten wierven of probeerden te werven. Bron: Eurostat, 2024

Hoe mensen AI op het werk gebruiken

  • 57% van de Nederlandse volwassenen gebruikte weleens een AI-chatbot: 90,4% van de 18- tot 25-jarigen en 20,6% van de 65-plussers (CBS, 2026)
  • 24% van de Nederlandse volwassenen gebruikte de afgelopen drie maanden AI voor werk (CBS, 2026)
  • 44,7% van de Nederlanders van 16-74 jaar gebruikte in 2025 generatieve AI-tools, tegen 32,7% in de EU (Eurostat, 2025)
  • 5% van de werkenden in de EU is ICT-specialist (2025), de helft van het doel van 10% in 2030 (Europese Commissie, 2026)

Universiteiten en kennisinstellingen

  • TU Delft: AI for Society, MSc Computer Science (AI track), ELLIS Unit
  • Universiteit van Amsterdam: ELLIS Unit Amsterdam, Institute for Logic, Language and Computation
  • TU Eindhoven: Eindhoven AI Systems Institute (EAISI), samenwerking met Philips en ASML
  • Universiteit Utrecht: AI Master, focus op responsible AI en human-centered computing
  • TNO: toegepast AI-onderzoek, AI Validation Lab

06 — Internationaal

Nederland vs Europa vs wereldwijd

De VS domineren de AI-investeringen, de EU loopt voorop met regelgeving. Binnen de EU leiden de Noordse landen bij AI-gebruik door bedrijven. Nederland staat zesde in de EU: 33,2% van de bedrijven met 10+ werknemers gebruikte in 2025 AI, tegen 19,95% gemiddeld in de EU.

Top 10 AI-adoptie in de EU (bedrijven met 10+ werknemers, 2025)

1 Denemarken 42,0%
2 Finland 37,8%
3 Zweden 35,0%
4 België 34,5%
5 Luxemburg 33,6%
6 Nederland 33,2%
7 Oostenrijk 30,0%
8 Duitsland 26,0%
9 Estland 23,4%
10 Slovenië 21,6%

Laagste in de EU: Roemenië (5,21%). Bron: Eurostat, 2025

Wereldwijde vergelijking

Indicator Nederland EU VS China
Bedrijven die AI gebruiken (10+ werknemers, 2025) 33,2% 19,95% n.b. n.b.
Personen die generatieve AI gebruiken (16-74, 2025) 44,7% 32,7% n.b. n.b.
ICT-specialisten, aandeel van werkenden (2025) 7,2% 5,0% n.b. n.b.
Private AI-investeringen (2025) n.b. $20,9 mld (Europa) $285,9 mld $12,4 mld

n.b.: geen vergelijkbaar cijfer uit dezelfde bron. Eurostat meet de VS en China niet; Stanford HAI geeft geen apart Nederlands investeringscijfer. Bronnen: Eurostat, 2025, Eurostat, 2025, Eurostat, 2025, Stanford HAI AI Index, 2026

07 — Ecosysteem

AI hubs in Nederland

AI-activiteit in Nederland concentreert zich rond een paar universiteitssteden, elk met een eigen specialisatie. Nederland heeft de hoogste AI-talentdichtheid van Europa, maar opschalen is lastiger: volgens Techleap is het Nederlandse percentage startups dat scaleup wordt (21,2%) maar een kwart van dat in de VS (80,9%). Bron: Techleap, 2026

Amsterdam

Regio Amsterdam

Thuisbasis van techbedrijven als Booking.com, Elsevier en TomTom, en van de ELLIS Unit Amsterdam (UvA en VU) voor onderzoek naar machine learning.

Deep Learning NLP Computer Vision

Eindhoven

Brainport-regio

Brainport-regio met ASML, Philips, NXP en DAF. Het EAISI-instituut van de TU/e richt zich op AI voor hardware, semiconductors en maakindustrie.

Edge AI Manufacturing Semiconductors

Delft

TU Delft en spin-offs

TU Delft werkt aan robotica, autonome systemen en responsible AI. QuTech combineert quantumonderzoek met AI. Spin-offs brengen onderzoek naar de markt.

Robotica Quantum AI Autonomous Systems

Groningen

Zernike Campus

De Rijksuniversiteit Groningen richt zich op AI voor de energietransitie, landbouw en gezondheidszorg. Zernike Campus is het innovatiecluster.

Energie AI AgriTech HealthTech

08 — Toekomst

Voorspellingen 2027-2030

Voorspellingen over adoptie zijn onzeker. Daarom staan hier alleen vaste wettelijke data, officiële EU-doelen en duidelijk als voorspelling gemarkeerde analistencijfers. Sinds 2 augustus 2026 geldt de EU AI Act in het algemeen.

2027

>40%

van de projecten met AI agents (agentic AI) wordt volgens Gartner voor eind 2027 stopgezet, door stijgende kosten, onduidelijke bedrijfswaarde of onvoldoende risicobeheersing (voorspelling). Vanaf 2 december 2027 gelden de hoog-risicoregels van de AI Act voor toepassingen als werving en onderwijs.

2028

33%

van de zakelijke softwaretoepassingen bevat in 2028 agentic AI, tegen minder dan 1% in 2024, en minstens 15% van de dagelijkse werkbeslissingen wordt dan autonoom genomen (voorspelling Gartner). De AI Act-regels voor AI in gereguleerde producten gelden vanaf 2 augustus 2028.

2030

75%

EU-doel: in 2030 gebruikt 75% van de bedrijven in de EU clouddiensten, big-data-analyse of AI. In 2025 gebruikte 20% van de EU-bedrijven AI, tegen 13% in 2024.

2030

20 mln

EU-doel: minstens 20 miljoen ICT-specialisten aan het werk in de EU in 2030. In 2025 werkten er ruim 10 miljoen mensen als ICT-specialist.

Bronnen: Gartner, 2025, Europese Commissie, 2026, Eurostat, 2026

FAQ

Veelgestelde vragen

Hoeveel procent van de Nederlandse bedrijven gebruikt AI in 2026?

De nieuwste officiële cijfers gaan over 2025. Van de Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen gebruikte 33% AI (2024: 23%); van alle bedrijven met 2 of meer werkzame personen 17% (2023: 8%), volgens het CBS. Het gebruik is het hoogst in informatie en communicatie (54%) en het laagst in de horeca (6%).

Hoeveel investeert Nederland in AI?

Het Nationaal Groeifonds trok in 2021 maximaal 276 miljoen euro uit voor het AI-programma AiNed (44 miljoen toegekend, 44 miljoen voorwaardelijk, 188 miljoen gereserveerd). In de WBSO komen projectaanvragen met AI 77% vaker voor dan vijf jaar eerder (RVO). Een betrouwbaar cijfer voor de totale Nederlandse AI-markt of voor durfkapitaal in Nederlandse AI-startups hebben we niet gevonden. Wereldwijd ging in 2025 344,7 miljard dollar privaat kapitaal naar AI, waarvan 20,9 miljard naar Europa (Stanford HAI).

Hoe staat Nederland op het gebied van AI ten opzichte van andere Europese landen?

Nederland staat zesde in de EU: 33,2% van de bedrijven met 10+ werknemers gebruikte in 2025 AI, tegen 19,95% gemiddeld in de EU. Denemarken (42,0%), Finland (37,8%), Zweden (35,0%), België (34,5%) en Luxemburg (33,6%) staan hoger (Eurostat). Een vergelijkbare wereldranglijst voor AI-gebruik door bedrijven bestaat niet.

Methodologie & Bronnen

Over deze data

Alle cijfers op deze pagina komen uit bronnen die we op 9 november 2026 hebben geopend en gecontroleerd; bij elk cijfer staat een bronlink. Officiële statistiek (CBS, Eurostat, Europese Commissie) gaat voor; onderzoek van andere organisaties (Stanford HAI, Gartner, Techleap, RVO) staat met naam vermeld. Let op de populaties: de 17% van het CBS gaat over bedrijven met 2 of meer werkzame personen, de 33% van het CBS en de 33,21% van Eurostat over bedrijven met 10 of meer (Eurostat zonder financiële sector). Eerdere versies van deze pagina bevatten schattingen en extrapolaties zonder bron; die zijn verwijderd.

Gebruikte bronnen

  • CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek: AI-gebruik bedrijven 2025, Digitalisering en kenniseconomie 2025, AI in de samenleving 2026 (link)
  • Eurostat: AI-gebruik door bedrijven, generatieve AI door personen, ICT-specialisten (link)
  • Europese Commissie: tijdlijn AI Act, State of the Digital Decade 2026 (link)
  • Stanford HAI: AI Index Report 2026 (link)
  • Gartner: voorspellingen agentic AI, juni 2025 (link)
  • Techleap: State of Dutch Tech 2026 (link)
  • RVO: Jaarverslag WBSO 2025 (link)
  • Universiteit Leiden: besluit Nationaal Groeifonds over AiNed, 2021 (link)

Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt met nieuwe data. Laatst bijgewerkt: 9 november 2026. Zie je een fout of heb je aanvullingen? Neem contact op.

Verder lezen

Gerelateerde artikelen

Gids

AI implementatie in 5 stappen

Zo implementeer je AI succesvol in jouw bedrijf.

Training

AI training voor bedrijven

Train je team in het effectief gebruiken van AI.

Data

AI bedrijven statistieken 2026

Alle cijfers over AI-gebruik door bedrijven.

AI implementatie

Klaar om AI in te zetten
voor jouw bedrijf?

Searchlab is het AI marketing bureau dat bedrijven helpt met strategie, implementatie en uitvoering. Van marketing automatisering tot volledige AI-transformatie.

Plan een gratis groei-analyse Contact opnemen
Ruud ten Have

Geschreven door

Ruud ten Have

Ruud is specialist in AI-powered marketing en oprichter van Searchlab. Met 10 jaar ervaring in online marketing en AI helpt hij bedrijven om AI strategisch in te zetten voor groei.

Gerelateerde gidsen voor MKB

Zet deze cijfers om in actie met onze MKB-marketinggidsen:

AI Marketing Zelf Doen: DIY Gids voor MKB Complete gids om AI-marketing zonder bureau in te zetten. Beste AI Marketing Tools voor Kleine Bedrijven 12 tools eerlijk vergeleken op prijs, features, fit.

Van cijfers naar uitvoering

Deze data verzamelen we niet alleen, we passen ’m dagelijks toe voor klanten. Bekijk wat ons AI marketing bureau voor jouw bedrijf kan betekenen.

[ Gratis groei-analyse ]

Zie waar de
meeste winst zit.

  1. VandaagNaam, e-mail en website. Meer hebben we niet nodig.
  2. Binnen 5 werkdagenEen document dat je kunt doorsturen naar je directeur of collega's.
  3. DaarnaEen halfuur met de specialist die het werk doet.
Je praat met de specialist zelfGeen verkoper

Gratis en vrijblijvend. We gebruiken je gegevens alleen voor de groei-analyse.